Eylül sonu mizanı muhasebeden geldiğinde elinizde dokuz aylık bir fotoğraf var. Bankayla limit, yenileme ya da yeni kredi görüşmesi yapacaksanız, banka da bu fotoğrafa bakacak. Bankadan önce siz bakın: aşağıdaki yedi oran, kredi değerlendirmesinde en sık sorulanlardır.
Mizandaki gelir ve gider tutarları ocaktan eylüle dokuz ayı kapsar. Borç/FAVÖK ya da faiz karşılama gibi yıllık oranları hesaplarken FAVÖK'ü yıllığa çevirin (9 aylık FAVÖK ÷ 9 × 12). Bunu yapmazsanız işletmeniz olduğundan daha borçlu görünür. FinansPusulam'da mizanı yüklerken "Bu mizan kaç ayı kapsıyor?" sorusu bu yüzden var.
Dönen varlıklar ÷ kısa vadeli yükümlülükler. Önümüzdeki bir yılda ödeyeceğiniz borçları, bir yıl içinde nakde dönecek varlıklarla karşılayıp karşılayamadığınızı gösterir. Genel beklenti 1,2–1,5 ve üzeridir; 1'in altı, kısa vadeli borcun dönen varlıktan büyük olduğu anlamına gelir.
(Dönen varlıklar − stoklar) ÷ kısa vadeli yükümlülükler. Cari oranın daha sert hâli: stokları hemen satamayacağınızı varsayar. Cari oran iyi ama asit-test düşükse, likiditeniz depoda bekleyen mala bağlıdır.
Varlıklarınızın ne kadarını kendi sermayenizle finanse ettiğinizi gösterir. Genel beklenti %25 ve üzeridir. Yüksek enflasyon döneminde bu oranın nominal tutarlarla şişebileceğini unutmayın; mali müşavirinize enflasyon düzeltmesinin etkisini sorun.
Net finansal borç ÷ yıllık FAVÖK. Net finansal borç = banka kredileri (kısa + uzun vade) − kasa ve banka. Ticari borçlar ve vergi/SGK borcu bu hesaba girmez. Borcunuzu bugünkü faaliyet kârınızla kaç yılda kapatabileceğinizi söyler. 4 katın üzeri genellikle riskli kabul edilir. Dokuz aylık FAVÖK'ü yıllığa çevirmeyi unutmayın.
Esas faaliyet kârı ÷ finansman giderleri. Faizinizi faaliyet kârınızla kaç kez ödeyebildiğinizi gösterir. 2 katın altı, faiz yükünün kârı zorladığı anlamına gelir. Faizlerin yüksek olduğu dönemde banka bu orana daha sık bakar.
Alacak tahsil süresi + stok gün sayısı − tedarikçi ödeme süresi. Bir lirayı mala yatırıp tahsil edene kadar kaç gün geçtiğini söyler. Döngü uzadıkça işletme sermayesi ihtiyacınız ve dolayısıyla kredi ihtiyacınız artar. Önceki çeyrekle karşılaştırın: kısalıyor mu, uzuyor mu?
FAVÖK ÷ net satışlar. Her 100 liralık satıştan faiz, vergi ve amortisman öncesi kaç lira kaldığını gösterir. Tek başına bir eşiği yoktur; banka onu sektör ortalamasıyla ve sizin geçen yılki marjınızla kıyaslar. Marj daralıyorsa nedenini görüşmeden önce hazırlayın.
Ayrıntılı hazırlık listesi için Banka Kredi Başvurusunda Dikkat Edilmesi Gerekenler yazısına ve iki sayfalık kontrol listesine bakabilirsiniz.