Bir skorun karar aracı olabilmesi için nasıl hesaplandığını bilmeniz gerekir. Bu yüzden FinansPusula'da kara kutu yoktur: sağlık skorunuzun her puanı, aşağıda katsayılarına kadar açıkladığımız kurallarla hesaplanır. Bu sayfa hem işletme sahipleri hem de rakamların arkasını görmek isteyen mali müşavirler için yazılmıştır.
Skor, işletmenin dört hayati fonksiyonunu ölçen bileşenlerin toplamıdır. Ağırlıklar, KOBİ'lerde iflasa giden yolun tipik sırasını yansıtır: işletmeleri çoğunlukla zarar değil, nakitsizlik kapatır — bu yüzden en yüksek ağırlık nakit yeterliliğindedir.
Skorun dört bileşeni üç veri bloğundan beslenir: bilanço (likidite + borçluluk), gelir tablosu (kârlılık) ve nakit hareketleri (nakit yeterliliği). Bir bloğu girmediyseniz, ona bağlı bileşen skoru ne cezalandırır ne de sahte tam puanla şişirir — hesaba hiç katılmaz. Skor yalnızca ölçebildiği bileşenlerden hesaplanır ve 100'e yeniden ölçeklenir; böylece eksik veri skoru olduğundan iyi ya da kötü göstermez.
Örneğin yalnızca bilanço ve gelir tablosu girdiyseniz (nakit hareketleri yoksa), skor ölçülebilen 70 puan üzerinden 100'e ölçeklenir; nakit bileşeni "girilmiş ve mükemmel" gibi davranmaz. Bu durumda skorun yanında "⚠️ Nakit hareketleri girilmedi — skor eksik" rozeti çıkar ve tam olarak hangi bloğun eksik olduğunu belirtir.
Toplam puan dört yorum bandına ayrılır: 80–100 Güçlü (finansal yapı sağlam, odak büyüme ve verimlilikte olabilir), 65–79 İyi (genel görünüm sağlıklı, izlenmesi gereken noktalar var), 45–64 Dikkat (birden fazla gösterge güvenli bölgenin dışında, planlı iyileştirme gerekir), 0–44 Kritik (acil aksiyon gerektiren yapısal sorunlar mevcut).
Skorun yanında, akademik literatürün en bilinen iflas öngörü modelini de raporluyoruz. Edward Altman'ın halka açık olmayan şirketler için geliştirdiği Z′ (Z-prime) varyantını kullanıyoruz — piyasa değeri yerine özkaynağın defter değeriyle çalıştığı için KOBİ bilançolarıyla birebir uyumludur:
Yorum eşikleri modelin orijinal kalibrasyonuna sadıktır: 2,90 üzeri güvenli bölge, 1,23–2,90 arası gri bölge (karışık sinyaller), 1,23 altı riskli bölge (modelin yüksek finansal sıkıntı olasılığı kümesi). Z′ tek başına bir kader tayini değil, dört boyutun (likidite, birikmiş kârlılık, faaliyet verimi, kaldıraç) bileşik bir fotoğrafıdır — bu yüzden uygulamada her zaman bileşenleriyle birlikte sunulur.
Skor "ne durumdayım?" sorusuna, alarmlar "nereye bakmalıyım?" sorusuna yanıt verir. Her dönem verisi 25'ten fazla kuralla taranır; tetiklenen her alarm üç önem seviyesinden biriyle işaretlenir ve yanında somut bir "önerilen aksiyon" taşır. Örnek kurallardan bazıları: özkaynağın ödenmiş sermayenin yarısının altına inmesi (TTK 376 bilgilendirmesi), nakit rezervinin 3 aylık yakım hızının altına düşmesi, satışların başabaş noktasının altında kalması, tahsilat süresinin (DSO) ödeme süresini (DPO) 15 günden fazla aşması — yani müşteriyi kendi cebinizden finanse etmeniz — ve brüt marjın iki dönem üst üste erimesi.
"İyi" görelidir: gıdada stok devri 18x normalken üretimde 5x sağlıklıdır; perakendede alacak neredeyse sıfırken inşaatta 75 gün olağandır. Bu yüzden 8 sektör profili (üretim, perakende, toptan, hizmet, inşaat, e-ticaret, gıda ve genel) stok devri, tahsilat süresi ve brüt marj beklentilerini işinize göre kalibre eder; yorumlar ve sektörel kıyaslar bu profile göre üretilir.
Bu metodolojinin bilmeniz gereken sınırları var. Beyan verisiyle çalışır: girdiğiniz rakamlar hatalıysa skor da hatalıdır; kaynak her zaman mali müşavirinizin ürettiği tablolar olmalıdır. Dönem fotoğrafıdır: tek dönemlik skor bir an görüntüsüdür; asıl sinyal, dönemler arası eğilimdedir. Karar desteğidir, karar verici değildir: FinansPusula bilgilendirme amaçlıdır ve hiçbir çıktısı SMMM/mali müşavir görüşünün yerine geçmez. Sektör-içi uçlar: profil kalibrasyonu tipik aralıkları yansıtır; alışılmadık iş modellerinde bazı göstergeleri müşavirinizle birlikte yorumlamanız gerekir.
Yatırımcı sayfasında, uygulamadaki özel şirket (Z′) varyantından farklı olarak Altman'ın (1968) halka açık şirketler için tanımladığı orijinal katsayılar kullanılır:
Z = 1,2·X₁ + 1,4·X₂ + 3,3·X₃ + 0,6·X₄ + 1,0·X₅
Bölgeler: Z < 1,81 riskli · 1,81–2,99 gri · Z > 2,99 güvenli. Skor akademik literatürde tanımlı bir göstergedir; tek başına yatırım kararına dayanak oluşturmaz.
Dokuz ikili kriterin toplamıdır; her sağlanan kriter 1 puandır. Kârlılık: (1) ROA > 0, (2) işletme nakit akışı > 0, (3) ROA artışı, (4) nakit akışı > net kâr. Kaldıraç/likidite: (5) uzun vadeli yükümlülük oranında azalış, (6) cari oranda artış, (7) yeni pay ihracı yok. Verimlilik: (8) brüt marj artışı, (9) varlık devir hızı artışı. Veri bulunamayan kriter puanlanmaz ve ayrıca raporlanır.
Alacak/stok büyümesinin hasılatı belirgin aşması, kâr-nakit ayrışması, faaliyet dışı kâr, özkaynak azalışı, negatif işletme sermayesi ve TMS 29 kaynaklı net parasal pozisyon kazancının kârı domine etmesi gibi durumları hüküm vermeden "incelemeye değer nokta" olarak işaretler.
Beneish'in (1999) kâr manipülasyonu olasılık modelinin, kamuya açık TFRS verisiyle hesaplanabilen beş değişkenli varyantı kullanılır:
M = −6,065 + 0,823·DSRI + 0,906·GMI + 0,593·AQI + 0,717·SGI + 0,107·DEPI
Literatür eşikleri: M > −1,78 dikkat çekici · −2,22 ile −1,78 arası gri aralık. Veri bulunamayan bileşen nötr değer (1,000) ile ikame edilir ve raporda belirtilir. Skor istatistiksel bir tarama göstergesidir; manipülasyon kanıtı veya hükmü değildir.
Sayfadaki erken uyarı katmanlarını tek bir 0–100 göstergede birleştirir. Ağırlıklar: Altman Z %30, Piotroski F %25, Kırmızı Bayrak Taraması %20, Kâr Kalitesi %15, Beneish M %10. Alt skorlar: Z doğrusal ölçekle (1,0–4,0 aralığı 0–100'e), F puan/ölçülen kriter oranıyla, bayrak taraması bayrak başına 12,5 puan düşülerek, kâr kalitesi İNA/net kâr basamakları ve Sloan tahakkuk düzeltmesiyle, Beneish literatür eşiklerine göre puanlanır. Hesaplanamayan bileşen dışarıda bırakılır ve ağırlığı kalan bileşenlere oransal dağıtılır; en az üç bileşen gereklidir. Bölgeler: 0–40 yoğun inceleme · 40–70 dikkatli inceleme · 70–100 tanımlı kontrollerde güçlü görünüm. Endeks bir inceleme önceliği göstergesidir; tek başına yatırım kararına dayanak oluşturmaz.
Erken Uyarı Sinyalleri, "veri gitmeden uyarı gelsin" ilkesiyle tasarlandı. Cihazınızdaki hesaplama sonuçları sunucuya tutar olarak değil, bant olarak iletilir; sunucu yalnızca bu bantların kötüye doğru hareket edip etmediğine bakar. Ham tutarın sunucuya ulaşması mimari olarak mümkün değildir — sunucu, önceden tanımlı bant değerleri dışındaki hiçbir girdiyi kabul etmez.
İzlenen bantlar ve şiddet sıralaması (soldan sağa: kötüden iyiye):
Sinyal ne zaman üretilir? Bir gösterge, bu sıralamada bir önceki gönderimine göre daha kötü bir banda geçtiğinde uyarı tetiklenir. Bantlar içinde kalan dalgalanmalar sinyal üretmez — yani rakamınızın 6,2 aydan 6,0 aya inmesi sizi rahatsız etmez, ama 6 ay+ bandından 3-6 ay bandına düşmesi eder. Bunlara ek olarak iki ayrık kural vardır: TTK 376 eşiğinin ilk kez tetiklenmesi ve kritik alarm sayısının artması.
Gürültü kontrolü: Aynı kullanıcıya 24 saatte en fazla bir bildirim gönderilir; kötüleşme sürse bile tekrar tekrar uyarılmazsınız. Sunucuda her cihaz kodu için yalnızca son 8 gönderim tutulur ve 90 gün sonra otomatik silinir.
Özellik varsayılan olarak kapalıdır ve azami gayret esasıyla çalışır: uyarının her koşulda ve zamanında ulaşacağını taahhüt etmiyoruz — kendi finansal takibinizin yerine geçmez, onu tamamlar.
Yapay zekâyı ürünün merkezine koyduğumuz için, nasıl çalıştığını da açıkça yazıyoruz.
Ne gönderilir: Siz bir soru sorduğunuzda, cihazınızda hesaplanmış özet göstergeler (oranlar, skor ve bileşenleri, tetiklenen alarm başlıkları, dönem etiketi, seçtiğiniz sektör) modele iletilir. Ne gönderilmez: firma adınız, kimlik bilgileriniz ve kalem kalem ham muhasebe kayıtlarınız. Yanıt üretildikten sonra bu özet FinansPusula tarafında saklanmaz.
Hesaplamayı model yapmaz. Bu ayrım önemlidir: skorunuz, oranlarınız, Altman Z′ değeriniz ve alarmlarınız bu sayfada tanımlı deterministik formüllerle, tarayıcınızda hesaplanır. CFO ZekAi bu sonuçları yalnızca yorumlar ve açıklar — rakamları kendisi üretmez. Dolayısıyla aynı veri her zaman aynı skoru verir; modelin yanıtı değişse de skorunuz değişmez.
Sınırları: Modele "yalnızca kendisine verilen özetteki bilgileri kullan, rakam uydurma, kesin yatırım/hukuki/muhasebe tavsiyesi verme ve mali müşavir doğrulaması öner" talimatı verilmiştir. Buna rağmen dil modelleri hata yapabilir; ZekAi'nin söylediği bir rakam ekrandaki panelle çelişiyorsa doğru olan paneldir. Kritik kararlar öncesinde çıktıyı mali müşavirinizle doğrulayın.
Sağlayıcı: Yanıtlar Anthropic PBC altyapısı üzerinden üretilir. Ticari şartlar kapsamında iletilen veriler model eğitiminde kullanılmaz ve en fazla 30 gün saklanır. CFO ZekAi'yi hiç kullanmazsanız hiçbir finansal veriniz cihazınızdan çıkmaz.
Tüm bu hesaplamalar — skor, Z′, alarmlar, kıyaslar — tarayıcınızın içinde çalışır. Mali verileriniz sunucuya gönderilmez, hesabınıza bağlanmaz, üçüncü tarafla paylaşılmaz. Bu ilkenin iki isteğe bağlı istisnası vardır ve ikisi de varsayılan olarak kapalıdır: CFO ZekAi'yi kullandığınızda kimlik içermeyen özet göstergeler, Erken Uyarı Sinyalleri'ni açtığınızda ise tutar içermeyen kategorik bantlar ve kimlikle eşleşmeyen rastgele bir cihaz kodu şifreli bağlantıyla işlenir. Her ikisinin ayrıntısı yukarıdaki bölümlerde ve Gizlilik Politikası'nda açıklanmıştır.