Hisseyi ve yatırımcıyı etkileyen gelişmeler çoğu zaman bir günde yaşanmaz; aylar, hatta yıllar içinde üst üste binen adımlarla gelişir ve her adım kamuya açık bir iz bırakır.
Aşağıdaki desenler genel örüntülerdir; belirli bir şirketi anlatmaz. Her desenin izi, Yatırımcı sayfasındaki Hisse Merceği'nde bir kartla ölçülür ve İz Haritası'nda tek yerde toplanır.
1 · Değer–temel kopuşu
Nasıl gelişir: Fiyat, şirketin açıkladığı özkaynak ve kârdan bağımsız biçimde yükselir; piyasa değeri kendinden çok büyük şirketleri geçer.
Bıraktığı izler: PD/DD ve F/K'nın şirketin kendi geçmişinin ve büyük şirketlerin çok üzerine çıkması.
Mercek'te: Büyüklük Çapası · Değer–Temel Ayrışması.
2 · Sığ dolaşımla fiyat hareketi
Nasıl gelişir: Payların küçük bir kısmı borsada işlem gördüğünde fiyat görece küçük tutarlarla hareket eder.
Bıraktığı izler: Düşük fiili dolaşım oranı, dolaşımdaki payların toplam değerinin piyasa değerine göre küçük kalması.
Mercek'te: Halka Açıklık Ölçümü.
3 · Kademeli ortak çıkışı
Nasıl gelişir: Kurucu ve hakim ortakların payları yıllara yayılan satışlarla, çoğu zaman toptan satış ve özel emir gibi borsa dışı kanallarla piyasaya geçer.
Bıraktığı izler: Kümülatif net içeriden satışın büyümesi, ortak payının düşmesi, fiili dolaşım oranının yükselmesi, satmama taahhüdü bitişinden sonra satışların yoğunlaşması.
Mercek'te: Ortak Çıkış İzi.
4 · Borçla büyüme ve finansman sıkışması
Nasıl gelişir: Büyük yatırımlar borçla finanse edilir; faiz yükü faaliyet kârını aşmaya, yakın vadeli ödemeler nakdi zorlamaya başlar.
Bıraktığı izler: Yükselen net borç/FAVÖK, 1'in altına inen faiz karşılama oranı, kredi notu indirimleri, borçlanma aracı ödemelerinde güçlük, borç yapılandırma başvurusu.
Mercek'te: Borç ve Finansman Stresi · KAP Olay Bildirimleri (e-posta).
5 · Sulanma
Nasıl gelişir: Pay sayısı art arda bedelli ve tahsisli sermaye artırımları ya da dönüştürülebilir tahvillerle çoğalır; mevcut ortakların şirketteki payı küçülür.
Bıraktığı izler: Sık tekrarlanan sermaye işlemleri, rüçhan hakkı kısıtlanan tahsisli artırımlar, paya dönüşebilen borçlanma araçları.
Mercek'te: Ortak Çıkış İzi · Sermaye işlemleri · Sermaye Artırımı: Fon Kullanımı.
6 · Rehinli paylar ve zorunlu satış baskısı
Nasıl gelişir: Ortaklar paylarını kredi teminatı gösterir; fiyat düştüğünde teminat tamamlama ihtiyacı satışa dönüşebilir.
Bıraktığı izler: Pay rehni bildirimleri, rehinli payın dolaşımdaki paya oranının yüksekliği.
Mercek'te: Ortak Çıkış İzi · Rehinli pay.
7 · Kâr makyajı ve kâğıt kâr
Nasıl gelişir: Açıklanan kâr, nakde dönmeyen kalemlerle (değerleme artışları, tahakkuklar, parasal kazançlar) büyür.
Bıraktığı izler: Net kâr ile işletme nakit akışı arasındaki açığın büyümesi, Beneish M-Score'un literatür eşiklerini aşması, alacakların hasılattan hızlı büyümesi.
Mercek'te: Panoda Kâr kalitesi · Mali Sağlık sekmesi (Beneish, Nakit Akış Kalitesi, Kâr Kaynağı).
8 · Fonların yoğunlaşması ve likidite uyumsuzluğu
Nasıl gelişir: Günlük geri ödeme vaat eden fonlar, portföylerini birkaç sığ hissede toplar; çıkış talepleri arttığında hisseler satılamaz hâle gelir.
Bıraktığı izler: İlk birkaç hissenin fon portföyündeki yüksek payı, geri ödeme valörünü çok aşan satılma süresi, aynı hisselerin birden çok fonda bulunması.
Mercek'te: Fon Merceği.
9 · İlişkili tarafa değer akışı
Nasıl gelişir: Şirketten hakim ortağa veya grup şirketlerine alacak, avans ya da nakit transferi yoluyla kaynak aktarılır.
Bıraktığı izler: İlişkili taraflardan alacakların özkaynağa oranının artması, sermaye artırımı gelirlerinin ilişkili taraf borçlarına mahsup edilmesi.
Mercek'te: İlişkili Taraf Akışı.
10 · Söz ile gerçekleşme arasındaki boşluk
Nasıl gelişir: Büyük proje, sipariş veya yeni iş alanı duyuruları yapılır; sonraki dönemlerin gelir ve kârına yansımaz.
Bıraktığı izler: Duyurulan tutarlar ile sonraki çeyreklerin hasılat artışı arasındaki fark.
Mercek'te: Özel durum açıklamalarını Ortak Çıkış İzi'nde ayrı listede tutun, gelirleri Trend sekmesinde izleyin. Otomatik karşılaştırma Faz 4'te.
Bu kütüphane eğitim amaçlıdır. Bir desenin izlerine rastlamak, bir şirkette usulsüzlük olduğu anlamına gelmez; izlerin görülmemesi de güvence değildir.