Size Gelen Bir Yatırım Teklifini Nasıl Kontrol Edersiniz?

Yatırım teklifleri bugün pek çok kanaldan gelir: sosyal medya grupları, mesajlaşma kanalları, internet siteleri, telefon aramaları. Teklifin kimden geldiği ve nasıl sunulduğu, teklifin kendisi kadar önemlidir. Bu derste size gelen bir teklifi değerlendirirken dikkat edilecek genel işaretleri ve teklifi yapan kurumu resmî kaynaklardan nasıl kontrol edeceğinizi anlatıyoruz.

Neden işaretleri bilmek önemli?

Sorunlu tekliflerin çoğu zaman ve bilgi baskısıyla sunulur: hızlı karar vermeniz, soru sormamanız ve teklifi kimseyle paylaşmamanız istenir. İşaretleri önceden bilmek, o anda durup düşünmenizi kolaylaştırır. Aşağıdaki işaretlerden biri tek başına bir teklifin sorunlu olduğunu göstermez; ama birkaçı birlikte görülüyorsa durup kontrol etmek için iyi bir nedendir.

Dikkat edilecek işaretler

1. Garanti edilen getiri. "Aylık %20 kazanç garantili", "kayıp riski yok" gibi ifadeler. Sermaye piyasalarında risksiz yüksek getiri yoktur.
2. Acele ettirme. "Son gün", "kontenjan doluyor", "bu fırsat bir daha gelmez". Zaman baskısı, düşünmenizi engellemek içindir.
3. Özel bilgi vaadi. "İçeriden bilgi", "kesin hedef fiyat", "büyük oyuncular topluyor". İçeriden bilgiyle işlem yapmak zaten yasaktır.
4. Yetki bilgisinin verilmemesi. Teklifi yapan kişi veya kurum SPK yetkisini açıkça söylemiyor ya da sorulduğunda konuyu değiştiriyor.
5. Olağan dışı ödeme yolu. Paranın bir kişinin kendi banka hesabına, kripto cüzdanına veya yurt dışındaki bir hesaba gönderilmesi isteniyor.
6. Kapalı gruplar ve gizlilik. Kapalı bir mesajlaşma grubuna davet ediliyorsunuz ve teklifi kimseyle paylaşmamanız isteniyor.
7. Uzaktan erişim ve şifre talebi. Ekran paylaşımı, uzaktan erişim uygulaması kurmanız, şifre veya SMS doğrulama kodu vermeniz isteniyor.
8. Sosyal kanıt gösterisi. Başkalarının "çok kazandığını" gösteren ekran görüntüleri, lüks yaşam paylaşımları, sahte yorumlar.
9. Tanınmış kişi ve kurum adlarının kullanılması. Ünlü kişilerin veya bilinen kurumların adı, logosu ya da sahte videolarıyla güven oluşturulmaya çalışılıyor.
10. Paranızı geri almada zorluk. Küçük tutarlar ilk başta kolayca çekiliyor, büyük tutarlar için "vergi", "komisyon" veya "hesap açma ücreti" adı altında ek ödeme isteniyor.

Yetkiyi resmî kaynaktan doğrulayın

Teklif ne kadar ikna edici görünürse görünsün, kurumu ve siteyi her zaman resmî kaynaklardan kendiniz kontrol edin. Size gönderilen bağlantıları değil, adresi tarayıcıya kendiniz yazarak girin.

Emin olamadığınızda ne yapmalı?

• Para göndermeyin, şifre veya doğrulama kodu paylaşmayın, uzaktan erişim uygulaması kurmayın.
• Yazışmaların, telefon numaralarının, banka hesap bilgilerinin ve ekran görüntülerinin kaydını tutun.
• Bankanızla hemen iletişime geçin; para gönderdiyseniz bunu bankanıza bildirin.
• Yetkisiz sermaye piyasası faaliyeti olduğunu düşündüğünüz durumları SPK'ya bildirebilir, bir suç şüphesi varsa Cumhuriyet Başsavcılığı'na başvurabilirsiniz.
• Utanmayın ve yalnız kalmayın: güvendiğiniz birine danışmak, baskıyı kırmanın en etkili yoludur.