Stok ve Alacak Yönetimi: Rafta ve Vadede Donmuş Para

Bir işletmenin kasası boşken deposu ve defteri doluysa, para kaybolmamıştır — sadece yanlış yerdedir. Stokta bekleyen mal ve müşteride bekleyen alacak, kasadan çıkmış ama henüz geri dönmemiş paranızdır. Bu iki kalemi yönetmek, çoğu KOBİ için en ucuz ve en hızlı nakit kaynağıdır; üstelik faizi yoktur.

Alacaklarınız: müşterinizi finanse ediyor olabilirsiniz

Müşterinize tanıdığınız her vade günü, ona faizsiz kredi vermektir. Tahsilat süreniz (DSO), ortalama kaç günde paranızı aldığınızı gösterir. Bu süre, tedarikçinize ödeme sürenizi (DPO) aşıyorsa, aradaki farkı kendi cebinizden finanse ediyorsunuz demektir.

Vadeyi netleştirin: "En kısa zamanda" değil, "30 gün" deyin ve faturada yazın.
Erken ödemeyi ödüllendirin: Küçük bir iskonto (örn. 10 günde öderse %2), tahsilatı hızlandırır.
Geciken alacağı bugün arayın: Alacak yaşlandıkça tahsil edilme olasılığı düşer. Sistematik takip şarttır.
Müşteri yoğunlaşmasına dikkat: Cironuzun yarısı tek müşterideyse, onun gecikmesi sizi kilitleyebilir.

Stoklarınız: raftaki donmuş para

Stok devir hızı (yıllık satılan malın maliyeti ÷ ortalama stok), stoğunuzun yılda kaç kez döndüğünü gösterir. Düşük devir, sermayenizin rafta atıl beklediği anlamına gelir — hem nakit bağlar hem de bozulma, demode olma ve depo maliyeti riski taşır.

Stok günü = 365 ÷ stok devir hızı. Bu sayı, ortalama bir ürünün kaç gün rafta beklediğini söyler. Sektörünüze göre değişir ama trend önemlidir: stok günü artıyorsa, ya fazla alım yapıyorsunuz ya da satış yavaşlıyor.

Nakit döngüsü: hepsini birleştiren resim

Üç süreyi birleştirin: Nakit Döngüsü = Stok Günü + Tahsilat Günü − Ödeme Günü. Bu tek sayı, bir liranın işletmenizden çıkıp tekrar kasaya dönmesinin kaç gün sürdüğünü söyler. Kısa döngü, aynı sermayeyle daha çok iş çevirmek demektir. Döngü uzadıkça — özellikle büyürken — dışarıdan finansmana (krediye) bağımlı hale gelirsiniz.

Üç günlük aksiyon planı

Bugün: En yaşlı 5 alacağınızı listeleyin, hepsini arayın.
Bu hafta: En yavaş dönen 3 stok kaleminizi belirleyin, kampanyayla eritin, yeni alımı durdurun.
Bu ay: Tedarikçi vadelerinizi gözden geçirin; uzatabileceğiniz var mı? Her ek gün, bedava finansmandır.

💡 FinansPusula döngünüzü otomatik izler: DSO, stok günü ve devir hızlarınızı hesaplar; alacak veya stok şiştiğinde "müşterinizi finanse ediyorsunuz" veya "yavaş dönen stok" uyarısı verir. Nakit döngünüzü ölçün →