Her işletme sahibinin ezbere bilmesi gereken tek bir sayı varsa, o da şudur: "Ayda kaç liralık satış yaparsam ne kâr ne zarar ederim?" Bu sayının adı başabaş noktasıdır (break-even point) ve hesabı sanıldığından çok daha basittir.
Giderlerinizi ikiye ayırın:
Sonra tek bir oran hesaplayın: katkı marjı oranı = 1 − (değişken giderler ÷ satışlar). Bu oran, sattığınız her 100 liranın kaç lirasının sabit giderlere ve kâra "katkı" yaptığını söyler.
Aylık sabit gider 200.000₺. Satışların %60'ı değişken gider (malzeme+işçilik) → katkı marjı %40. Başabaş = 200.000 ÷ 0,40 = 500.000₺/ay. Bu atölye ayda 500 bin liralık satışın altında kaldığı her ay yapısal zarar yazar — kimse hata yapmasa bile.
Değişken giderler satışları aşıyorsa (katkı marjı negatif), başabaş noktası matematiksel olarak yoktur: her ek satış zararı büyütür. Bu tabloda "daha çok satarak kurtulma" planı işlemez; önce birim ekonomi (fiyat, tedarik maliyeti, ürün karması) düzeltilmelidir.
Güvenlik marjı = (Satış − Başabaş) ÷ Satış. Mevcut satışlarınızın yüzde kaçını kaybederseniz zarara geçeceğinizi söyler. %20 ve üzeri rahat bölgedir; %10'un altı, tek büyük müşterinin gidişinin bile sizi zarara itebileceği anlamına gelir.
İlgili yazılar: Brüt, Net ve FAVÖK: Üç Kâr, Üç Farklı Hikâye · KOBİ'lerin En Sık Karşılaştığı Finansal Sorunlar ve Çözümleri · KPI Nedir? Perakendede Takip Edilmesi Gereken 12 KPI